Home Over VerkiezingenVS.comMeedoen?Huisregels

James Kennedy: Evangelicals zijn niet meer beslissend

Martin Holleman & Jan-Willem Kranendonk op 8 september 2012 - Reageren

“Zoals in 2004, zo wordt het niet meer voor de evangelicals”, verwijst James Kennedy naar de belangrijke rol die de strenge christenen speelden bij de herverkiezing van George W. Bush. De historicus van de UVA is Amerikaan en sprak met ons over de rol van christenen in de Amerikaanse politiek en de naderende verkiezingen, waarin hij Barack Obama de meeste kans toedicht. “Mitt Romney is desondanks wel de beste kandidaat van de Republikeinen die meededen aan de race. Alle andere kandidaten, Newt Gingrich in het bijzonder, hadden voor meer problemen gezorgd.”

 

Maar heeft Barack Obama dan zo goed gepresteerd als president? De economie van de Verenigde Staten is nog lang niet hersteld…

Het is moeilijk te zeggen of Obama economische vooruitgang heeft geboekt. Wat Obama had moeten doen, is, Keynesiaans gedacht, nog eens honderden miljarden besteden om de economie op gang te krijgen. In ieder geval is het bankwezen weer dichter bij gezondheid gekomen, zeker in vergelijking met Europa. Dit kun je overigens voor een groot deel op het conto van George W. Bush schrijven. Daarnaast is de auto-industrie door Obama gered. Maar er is geen opvallende economische verbetering.

 

Is dat te wijten aan de polarisatie in de Amerikaanse politiek?

Zeker. De polarisatie neemt toe en beide partijen dragen hier veel aan bij. Toen de Democraten de meerderheid hadden in het Huis van Afgevaardigden, schoten zij alle Republikeinse voorstellen af, nu gebeurt het omgekeerde. Wat ook niet bevorderlijk is, is de opkomst van de Tea Party en het demoniseren van Obamacare als het bewijs dat het socialisme naar de Verenigde Staten komt. Men kiest positie en is niet bereid tot compromissen. Het lijkt wel een vicieuze cirkel, waarbij beide partijen steeds een schep bovenop hun ingenomen stelling doen en er zo een loopgravenoorlog ontstaat.

 

Zullen veel kiezers bij deze verkiezing Obama nog als de man van hope and change zien?

Nee. Obama was in 2008 een novum: er was nog nooit een zwarte president geweest. Maar hope and change waren vooral vage beloften. Sowieso is hope and change altijd tweeledig opgevat. Sommige mensen dachten dat hij een post-partijdig president zou worden die de breuken in Amerika zou helen. Anderen dachten dat hope and change inhoudelijke beloften waren. Hij heeft lang gezwalkt tussen die twee en is er niet in geslaagd dat waar te maken.

 

Maar speelt Obama inmiddels ook niet erg op de persoon Romney, terwijl hij in 2008 een positieve campagne voerde?

Jazeker. Iedereen vindt overigens het niveau van de campagne belabberd, waarbij het dieptepunt wel is bereikt rond het kankerspotje van Priorities USA, een pro-Obama Super PAC. Wellicht dat de komst van Paul Ryan het niveau omhoog kan tillen en er een inhoudelijk debat kan ontstaan. Hij durft het supergevoelige onderwerp medicare namelijk op de agenda te plaatsen. Maar voorlopig profiteert Obama ervan dat Romney zo negatief beoordeeld wordt door veel Amerikanen. Het is met zulke high personal negatives erg moeilijk om president te worden en dat weten de Democraten ook heel goed.

 

Maar hadden de Republikeinen met een andere kandidaat meer kans gemaakt?

Nee, Mitt Romney is desondanks wel de beste kandidaat van de Republikeinen die meededen aan de race. Alle andere kandidaten, Newt Gingrich in het bijzonder, hadden voor meer problemen gezorgd. Kijk, buiten dat speelveld waren er wel betere kandidaten geweest. Ik denk dan allereerst aan Mitch Daniels, de gouverneur van Indiana, maar ook aan senator Rob Portman. En Bobby Jindal mag jong zijn, maar is als gouverneur geschikter dan Sarah Palin ooit geweest is.

 

Maakt de keuze voor Paul Ryan veel verschil?

De conventionele wijsheid zegt dat de running mate er niet toe doet. De keuze voor Ryan werkt vooral bevestigend, het versterkt de reden voor de conservatieve basis om naar de stembus te gaan. Het gevaar van Ryan is dat hij 'radicale' standpunten heeft waarmee mensen bang kunnen worden gemaakt. Hij kan nu wel zeggen dat hij de echte ingrepen in medicare pas over vijftien jaar komen, maar wie zegt dat hij ze niet eens over twee jaar invoert? Uiteraard zijn die schrikverhalen overdreven, maar de Democraten zullen het wel gebruiken. Desondanks heeft de keuze voor Ryan wel invloed: we krijgen een andere campagne waarbij er meer inhoudelijk debat zal zijn.

 

Hoe reageren strenge christenen op het lage niveau van de huidige campagne?

Net zoals andere kiezers: ze betreuren het lage niveau. Overigens blijkt uit onderzoek dat negatieve campagne wel degelijk effect heeft, ondanks dat veel stemmers het afwijzen. Denk bijvoorbeeld ook aan het spotje van Swift Boat Veterans for truth over John Kerry als flipflopper. Het werkt.

 

Evangelicals hadden in 2004 nog de rol van ‘kingmaker’, dankzij hun massale steun werd George W. Bush herkozen. Is die rol uitgespeeld?

Zoals in 2004 wordt het niet meer voor de evangelicals. Ze wilden bijvoorbeeld Mitt Romney niet, verkozen liever Rick Santorum, Newt Gingrich of aanvankelijk ook nog Herman Cain, maar moesten zich uiteindelijk toch achter hem scharen. Ze zijn nog altijd een belangrijke speler in de Republikeinse coalitie, maar de evangelicals zijn niet meer beslissend.

 

In hoeverre heeft de Tea Party de evangelicals uit het centrum van de Republikeinse macht verdrongen?

Er is zowel sprake van verdringen als van een nieuwe manier van een politieke boodschap uiten door dezelfde groep. Wat betreft dat laatste: het is een bredere beweging, maar er is veel overlap. De Tea Party neemt in een bepaald opzicht ook de energie van de evangelicals in zich op. De anti-overheidsgedachte is ook sterk aanwezig bij de strenge christenen. Maar het is ook een bewuste focus op de weg naar macht. Die wordt niet meer bereikt langs morele vraagstukken, maar door economische- en overheidsvraagstukken. Ageren tegen abortus of euthanasie, daar hebben we het even niet over.

 

De aandacht voor thema’s als euthanasie, abortus en het homohuwelijk verdwijnt?

De Republikeinse partij is hier zelf ook niet eensluidend over en je moet dus een diffusere achterban mobiliseren. Ze kiezen een gematigd standpunt: abortus is verkeerd, maar in geval van verkrachting moet het wel mogelijk zijn bijvoorbeeld. Romney zal te boek staan als iemand die niet in het homohuwelijk gelooft, maar een Defense of Marriage Amendment in de Grondwet zal hij niet voorstellen. De Republikeinen deinzen terug op deze thema’s. Ook met een conservatievere kandidaat zou er vooral ingezet worden op staten de ruimte te geven om een keuze hierin te maken.

 

Kunt u uitleggen dat de Grondwet haast als een van God gezonden document wordt beoordeeld en er veel eerbied is voor de Founding Fathers?

Conservatieve christenen beroepen zich er op dat Amerika is gesticht als een christelijke natie en er vanuit de Bijbel allerlei beginselen zijn ontwikkeld en toegepast in de constitutie. De inrichting van de staat is als het ware gebaseerd op Gods Woord. Het heeft er ook mee te maken dat godsdienstvrijheid heel hoog in het vaandel heeft gestaan; er is altijd veel vrijheid geweest om je christelijk geloof te belijden. Dat maakt je uitermate dankbaar en neigt je ernaar om te zien dat het wel iets bijzonders is.

 

Tot slot: in Nederland staat evangelicals gelijk aan Christian right. Er is echter ook een Christian left. Wat is de rol in de politiek van deze stroming?

Het is een veel kleinere groepering, eigenlijk is het vooral een Religious left, met progressieve katholieken, protestanten, boeddhisten, Joden, het is een bonte verzameling. Er zijn wel progressieve groepen die proberen politieke thema’s op de kaart te zetten - met Jim Wallis en de sojourners als het bekendste voorbeeld. Ze zijn er altijd wel geweest en hebben ook wel invloed, maar niet zoveel als de rechtse christenen. Bovendien bevinden zij zich deel in de Democratische Partij, waar ook een stroming is die weinig opheeft met religie in het publieke domein. Maar in die partij maakt ze ook deel uit van het debat over de ziel van de Democraten: hoe stel je je op tegenover religie en politiek. Dat is een belangrijke ontwikkeling. 

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.