Home Over VerkiezingenVS.comMeedoen?Huisregels

Analyse: contrasten duidelijk bij eerste presidentiŽle debat

Jan-Willem Kranendonk op 4 oktober 2012 - Reageren

De avond begon in een vriendelijke sfeer, met felicitaties aan het adres van de president die twintig jaar getrouwd was. “Ik weet zeker dat dit de meest romantische plaats was die u zich voor kon stellen, hier met mij”, zei Romney, terwijl Obama zijn vrouw feliciteerde met de mededeling: “over een jaar zullen we onze huwelijksdag niet vieren voor het oog van 40 miljoen mensen.” Maar al snel werden er harde standpunten ingenomen. In een aantal takeaways geven wij een overzicht van de belangrijkste gebeurtenissen van de avond.

 

Waar was de debatleider?

Vooral Mitt Romney, die overigens meedeelde de organiserende zender PBS geen subsidie meer te willen geven, had er een handje van om debatleider Jim Lehrer te overrulen. Verschillende malen onderbrak hij Lehrer wanneer die aangaf door te willen naar het volgende thema, om vervolgens uitgebreid te reageren op de uitspraak die Obama zojuist gedaan had.

 

Ook Obama wist de debatleider enkele malen zover te krijgen dat hij onverwacht extra spreektijd kreeg. Op een gegeven moment interrumpeerde Lehrer Obama vlak voordat diens spreektijd afgelopen was. “Ik had nog vijf seconden voordat u mij onderbrak”, zei Obama, alvorens nog een halve minuut door te gaan. Geen goede beurt voor Lehrer, die ook veel kritiek uit de media kreeg.

 

Een troost, met zijn 78 jaar zou Lehrer waarschijnlijk toch al niet in aanmerking gekomen zijn om over vier jaar een presidentieel debat te leiden.

 

Clash van ideologieën

In het debat kwam herhaaldelijk naar voren dat het verschil tussen Obama en Romney vooral een verschil van ideologie is. Romney bracht regelmatig naar voren dat veel dingen op statelijk niveau geregeld moeten worden en de vrije markt centraal moet staan. Dan zou de economie tot volle wasdom komen. Obama zette daar tegenover dat de vrije markt op de manier van Romney niet werkt, en dat de overheid nodig is om de economie te sturen en vooral de zwakken te beschermen. Ook op het terrein van belastingverhogingen kwam - vooral in de verwijten - het verschil in ideologie naar voren. Obama verweet Romney roekeloze belastingverlagingen door te voeren, terwijl Romney stelde dat de president de Amerikaanse burger nog meer zou raken door de belastingen te verhogen. Hoewel beide kandidaten probeerden te laten zien dat zij bereid waren om Democratische en Republikeinse ideeën aan te nemen, zolang het zinnige ideeën zijn, redeneerden zij vooral uit botsende ideologieën. 

 

Romney ontpopte zich als de betere debater

Soms bekroop wellicht de gedachte dat Obama er niet helemaal bij was. Geruchten zijn dat hij in zijn hoofd bij het grensconflict tussen Turkije en Syrië was. Ook vertoonde Obama met wollige referaten trekken van Professor Obama, een valkuil waar in de media veel voor gewaarschuwd werd, oogde hij vermoeid en keek veel naar beneden. Maar hoe het ook zij, Romney straalde veel meer kracht uit en leek beter in de onderwerpen te zitten. Hij haalde moeiteloos cijfers aan – een bekende kwaliteit van de Republikein – maar wist ook dicht bij mensen te komen. Dat was in het verleden nog weleens een struikelblok.

 

Op het terrein van de banenmarkt haalde hij een vrouw uit Ohio aan, die al maanden zonder werk zat. “Ze vroeg: kunt u me helpen? (…) Het antwoord is ja. Maar dan moeten we wel een andere richting inslaan.” Vervolgens legde hij de vijf belangrijke pijlers van zijn economisch beleid uit: energieonafhankelijkheid, meer handel met Latijns-Amerika en minder met China, beter onderwijs, het begrotingstekort wegwerken en kleine bedrijven bevoordelen.” Deze manier van antwoorden: het koppelen van ervaringen aan beleid, was kenmerken voor zijn optreden. Daarmee wist hij duidelijk dichter bij mensen te komen, zoals ook bleek uit peilingen direct na het debat.

 

Wat was er met Obama’s aanvalsstrategie?

De belangrijkste aanval van Obama deze nacht ging over Romney’s plannen voor kleine bedrijven. Volgens hem ziet de Republikein Exxon Mobile (een van de grootste bedrijven ter wereld) als een bedrijf dat geholpen moet worden en is Donald Trump eigenaar van een klein bedrijf. Sowieso geen sterke aanval, maar vooral de uitspraak over Exxon Mobile kwam vanwege de wolligheid niet uit de verf. Romney kon dan ook makkelijk pareren en Donald Trump twitterde vrolijk dat hij vereerd was tweemaal genoemd te zijn in het debat. Ook op het onderwerp Obamacare, een potentiële bananenschil voor Romney, kon de president het verschil niet maken. Voorts bleven de aanvallen op Romney’s 47-procentsuitspraak. Dat had zeker beter gekund. Het was duidelijk dat de president sinds 2008 niet meer aan dergelijke debatten had meegedaan, terwijl Romney gepokt en gemazeld uit de Republikeinse voorverkiezingsstrijd is gekomen. Veel werk aan de winkel voor president Obama, die zich niet kan veroorloven nog een keer ondergesneeuwd te worden door Romney. 

 

Ook Romney moet aan de bak

De verwachtingen bij de kiezers waren laag en daar heeft Romney stevig van geprofiteerd. Nu moet hij bij het volgende debat weer een goede prestatie neerzetten, terwijl Obama ruimte heeft om te verbeteren. Het format van het volgende debat is anders dan vannacht, er wordt een town hall debat gehouden en daar kun je goed nat gaan, weet George H.W. Bush nog uit 1992. De empathische benadering die Romney vannacht toonde, zal hij dan opnieuw in moeten zetten en moeten perfectioneren. Bovendien is Romney altijd nog onduidelijk over zijn belastingplan. Daar zal hij mee naar buiten moeten treden.

 

De impact op de race

Er is vannacht geen knock-out uitgedeeld, maar Obama is niet ongehavend uit de strijd gekomen. Juist op het moment dat hij een wellicht beslissende voorsprong leek te nemen in belangrijke swing-states, heeft Mitt Romney een zeer goede beurt gemaakt. Mike Allen van Politico zei gisteren direct na het debat dat hij veel mails had gekregen van watchers die allemaal eenzelfde strekking hadden: er is een nieuwe race. En CNN kopt ook: “Romney schudt de race op.”

Het is nu natuurlijk nog enigszins koffiedik kijken of deze grote woorden bewaarheid worden. Maar wat in ieder geval wel zo lijkt te zijn, is dat veel zwevende kiezers opnieuw zullen overwegen aan Romney hun stem te geven. Verder kunnen we er zeker van zijn dat Obama nog hardere aanvallen zal plaatsen op Romney in de media. Tenslotte: of het volgende debat spektakel op gaat leveren is lastig te zeggen, maar beide kandidaten zullen tot de tanden toe gewapend zijn. Romney voelt dat hij kansen heeft én moet zijn goede prestatie herhalen, Obama weet dat hij een nieuw verlies als vannacht zich niet kan veroorloven.

 

Een korte samenvatting van het debat leest u hier, het volledige transcript daar. Hieronder kunt u het debat terugkijken.

 

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.