Home Over VerkiezingenVS.comMeedoen?Huisregels

Amerikaanse partijgeschiedenis deel 10: Een ongekozen president

Jasper Maassen op 16 september 2016 - Reageren (2)

In den beginne was er George Washington, en daarna kwamen de partijen. Eén van Washingtons grootste angsten was het ontstaan van politieke partijen, want dat zou volgens hem de eenheid in het land niet ten goede komen. Nu gaat de strijd tussen twee partijen, maar hoe zijn die eigenlijk ontstaan? In deel 10 komen we bij de enige president die nooit gekozen is: Gerald Ford. Het vorige deel is hier te lezen.

 

Nooit gekozen

Gerald Rudolph Ford heette tot hij 2,5 jaar oud was nog Leslie Lynch King Jr. Zijn ouders gingen echter al vlak na zijn geboorte uit elkaar en het hertrouwen van zijn moeder gaf King Jr. opvallend genoeg een compleet nieuwe naam. Dat is echter verre van het opvallendste aan Ford. Hij werd namelijk president na het aftreden van Richard Nixon. Dat an sich maakt hem niet uniek, want er zijn verscheidene vicepresidenten die deze route voor hem hebben afgelegd. Maar al die voorgangers waren gekozen tot de functie van vicepresident. Ford werd daarentegen benoemd tot dit ambt nadat Spiro T. Agnew moest aftreden wegens een witwasschandaal. Op dat moment was Ford de leider van de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden, en dus al nauw betrokken bij het beleid van president Nixon. Nog geen jaar na zijn aantreden als vicepresident, maakte Ford alweer promotie. Het Watergateschandaal had zich dusdanig ontwikkeld dat Nixon moest aftreden en grondwettelijk gezien volgde Ford hem op.

 

Lame Duck

Fords periode in het Witte Huis was politiek gezien geen gelukkige. Dat was grotendeels te wijten aan de chaos die door Nixon gecreëerd was, maar ook aan zijn eigen optreden. Zo gaf Ford in zijn eerste maand als president een algeheel pardon aan Nixon, waardoor die niet meer vervolgd kon worden voor misdaden tegen de Verenigde Staten die hij als president zou hebben begaan. Dat zette kwaad bloed, ook onder zijn eigen vertrouwelingen.

 

De midterm elections voor de Senaat en het Huis van Afgevaardigden, die vlak erna plaatsvonden, werden dan ook overtuigend gewonnen door de Democraten. Het maakte van Ford een lame duck: hij had geen enkele macht en was afhankelijk van het Congres. De meerderheid van de Democraten was echter zo groot dat het Huis presidentiële veto’s ongedaan kon maken en zelfs voorstellen voor grondwetswijzigingen kon doen. Slechts Andrew Jackson, een van de meest impopulaire presidenten allertijden, zag meer veto’s ongedaan gemaakt worden. Het exacte aantal valt eigenlijk nog mee: slechts 12 van zijn 66 veto’s werden weggestemd.

 

Terug naar een kleinere rol

Het presidentschap van Ford was op deze manier een afscheid van het krachtige, imperial presidentschap dat sinds Franklin Delano Roosevelt gecreëerd was. Dat kwam ook door hoe Ford zich in zijn eerste maand opstelde. Met enkele symbolische beslissingen werd het presidentschap minder op een voetstuk geplaatst. Zo verkleinde hij het aantal personeelsleden van het Witte Huis, dat vanaf nu ook de residence in plaats van de mansion zou heten. Ook werd “Hail to the Chief” bij sommige gelegenheden vervangen door een nummer met een minder imperialistische titel. Het Amerikaanse volk zat, na een rampzalige laatste 10 jaar, te springen om een afrekening met het recente verleden. Ford droeg daaraan bij door een pardon door te voeren voor dienstweigeraars van de Vietnamoorlog.

 

Voorverkiezingen

Voordat Ford goed en wel zijn draai had gevonden als president, moest hij zijn aandacht alweer verleggen naar de voorverkiezingen. Dit systeem was bij de verkiezingen van 1976 nieuw, en Ford moest hard werken om de nominatie van zijn partij binnen te halen. Zijn grootste tegenstander was Ronald Reagan, die met zijn televisieoptredens de basis legde voor zijn kandidatuur van 1980. Met een miniem verschil verloor Ford de landelijke verkiezingen van Jimmy Carter. Zijn presidentschap was te kort om van grote invloed te zijn, maar zoals Carter bij zijn inauguratie zei: “[president Ford] heeft veel gedaan om ons land te genezen” van de schandalen en oorlogen uit het recente verleden. Door zijn nederlaag blijft Ford de enige niet-gekozen president in de Amerikaanse geschiedenis.

 

Dit artikel is geschreven met behulp van The American Presidency: Origins and Development, 1776-2007, fifth edition, van Sidney M. Milkis en Michael Nelson

Reacties (2)

Jasper op 17 september 2016 13:26:

Jackson één van de impopulairste presidenten ooit? Hoe kom je daar dan bij?

Jasper Maassen op 28 oktober 2016 17:15:

Er was indertijd tegen Andrew Jackson enorm veel weerstand: niet alleen in het Congres, maar ook in het land. Hij werd omringd met veel controverse. Met terugwerkende kracht wordt hij een stuk hoger ingeschat dan in zijn eigen tijd, en dat laatste was waar het hier om ging.